English|صفحه اصلی  | سایت اصلی دانشگاه |   امروز: شنبه ٢٩ مهر ١٣٩٦

هرباریوم گروه فارماکوگنوزی دانشکده داروسازی ارومیه

 

تعریف:

هرباریوم موزه­ای طبیعی است که نمونه­های انواع گونه­های گیاهی از تیره­های مختلف به شیوه­ای مخصوص نگه­داری می­گردند. اهمیت هرباریوم در رابطه با تعداد نمونه­ها، گونه­ها و وسعت مناطق مورد مطالعه است. از دلایل اصلی پیشرفت علم گیاهشناسی وجود و توسعه­ی هرباریوم ها می­باشد، که گنجینه­ای از اطلاعات را در دسترس پژوهشگران رشته­های مرتبط قرار می­دهد.

گیاهان موجود در منطقه در فصول مناسب با توجه به زمان گل­دهی و میوه­دهی در رویشگاه­های طبیعی به شیوه­ی علمی جمع­آوری شده و اطلاعات مورد نیاز در منطقه در مورد هر نمونه­ی گیاهی نوشته می­شود، پس از انجام مرحله جمع­آوری، گیاهان توسط تخته پرس و کاغذ های خشک کن پرس و خشک می­شوند. این مرحله با توجه به فصل و نوع گونه­ها ممکن است تا بیستروزبه طول انجامد. سپس، نمونه­های تهیه شده بر روی مقواهایی با قطع مشخص الصاق می­شوند و جهت حفاظت بهتر ضد عفونی شده و توسط پوشش­های کاغذی و مقوایی در بر گرفته می­شوند. نمونه­های گیاهی تهیه شده توسط کارشناس هرباریوم و استفاده از منابع موجود شناسایی شده و نام علمی در شناسنامه گیاه ثبت می­گردد. گونه­های گیاهی موجود پس از انجام پروسه شناسایی به ترتیب جنس و تیره در کمدها یا قفسه­های مخصوص طبقه­بندی و نگه­داری می­گردند. هر نموه­ی گیاهی موجود دارای بخشی به عنوان شناسنامه­ی گیاه است که اطلاعاتی شامل: شماره هرباریومی اختصاصی، مشخصات هرباریوم دارنده­ی نمونه، نام تیره گیاهی، نام علمی گونه (جنس، صفت گونه­ای و نام مولف/مولفان)، محل دقیق جمع­آوری، تاریخ جمع­آوری، نام شخص جمع­آوری کننده، شناسایی کننده، اطلاعات اکولوژی منطقه و ویژگی­های زیستگاه مانند: نوع خاک، سنگ مادر، ارتفاع، جهت شیب، وضعیت رطوبت و ... و همچنین اطلاعات تکمیلی مثل گونه­های همراه، رنگ گل، نام و استفاده محلی و ... را نیز می­توان در آن یادداشت نمود.

هرباریوم دارای کتابخانه­ای از منابع تخصصی در مورد گیاهان و پوشش منطقه بتریتب زیر است:

کتاب­های جامع گیاه­شناسی

فلورهای نوشته شده ایران، شامل منابع لاتین، انگلیسی و فارسی

فلورهای کشورهای همسایه

فلورهای تصویری

تک نگاره­ها و مقالات گیاه­شناسی

منابع گیاهان و ترکیبات اولیه دارویی

مهم­ترین منابع در فعالیت­های علمی هرباریوم وجود نمونه­های گیاهی شناسایی و طبقه­بندی شده است.

چندین مورداستفاده از هرباریوم­ها:

-         تدریس دروس گیاه­شناسی و گیاهان دارویی

-         آشنایی دانشجویان با انواع جنس­ها وگونه­های گیاهی

-         آموزش اصول تهیه نمونه هرباریومی، شناسایی و طبقه­بندی

-         ایجاد مجموعه­ای قابل استناد از اعضای پوشش گیاهی منطقه

-         امکان برسی، شناسایی و تایید صحت شناسایی گونه­ها

-         ارائه سندی معتبر دال بر حضور گونه­ای در منطقه

-         ارجاع به نمونه­های ذخیره شده معتبر در مطالعات

-         ارائه حوزه پراکنش گونه­ها

-         استفاده جهت تالیف فلورها و تک نگاره­ها

-         فراهم سازی ماده اولیه جهت مطالعات گرده­شناسی، مورفولوژی، آناتومی، مولکولی، بیوشمی و دارویی

-         معرفی گونه جدید و نگه­داری نمونه­های تیپ

-         فرهنگ سازی در راستای حفظ تنوع زیستی

-         امکان مطالعه و اعمال نظر توسط گیاه­شناسان و برقراری تعامل و تبادل اطلاعات

-         قبول و اهدای نمونه­های گیاهی از/به اشخاص علاقه­مند، هرباریوم­ها و یا موسسات تحقیقاتی

معرفی:

هرباریوم گروه فارماکوگنوزی دانشکده داروسازی ارومیه با اهداف عمومی هرباریوم و تمرکز بر اهداف آموزشی (دانشجویان دکتری عمومی داروسازی) و پژوهشی در راستای ارائه امکانات در زمینه­های متفاوت دارو ­شناسی، فیتوشیمی وزیست­شناسی بخصوص گیاه­شناسی بویژه در مورد گیاهان دارویی استان آذربایجان غربی تاسیس شده است.

استان آذربایجان غربی از نظر فیتوجغرافیایی عمدتا در محدوده استان رویشی آذربایجانی و قستمی از جنوب استان درحوزه رویشی زاگرسی قرار گرفته است و با توجه به شرایط توپوگرافی و آب و هوایی دارای پوشش گیاهی بسیار غنی می­باشد. گیاهان دارویی فراوانی در منطقه به طور طبیعی روییده و دارای ترکیبات دارویی قابل توجهی هستند.

وجود هرباریوم دارویی در دانشکده داروسازی امری بسیار ضروری بوده و جهت آموزش دانشجویان و فراهم آوردن امکان پژوهش بر روی گیاهان و ترکیبات دارویی نقش اساسی و غیر قابل جایگزینی ایفا می­کند. در راستای تجهیز هرباریوم، ماموریت­ها و سفرهای گیاهشناسی متعددی توسط کارشناس سیستماتیک و اکولوژی گیاهی به مناطق مختلف رویشی آذربایجان غربی می­گیرد. از گیاهان موجود در مناطق مختلف نمونه­برداری انجام گرفته و اطلاعات اکولوژیکی و پراکنش گونه بصورت میدانی ثبت می­شود. نمونه­های برداشت شده جهت شناسایی و طبقه­بندی به منظور تکمیل فهرست گیاهان خودرو و بویژه دارویی استان به هرباریوم منتقل می­گردد. هرباریوم دارویی دانشکده داروسازی ارومیه در نظر دارد تا در بلند مدت کلسیونی از تمام گیاهان دارویی منطقه را فراهم آورد.